Η συζήτηση γύρω από το σώμα και τη σεξουαλικότητα δεν είναι μία «δύσκολη» ή αποσπασματική συζήτηση, αλλά ένα ουσιαστικό μέρος της διαπαιδαγώγησης των παιδιών και των εφήβων.
Από τα πρώτα χρόνια της ζωής μέχρι και την εφηβεία, τα παιδιά χρειάζονται αλήθεια, σαφήνεια, σεβασμό και έναν ενήλικα διαθέσιμο να ακούσει τις απορίες τους, να τα καθοδηγήσει και να τα βοηθήσει να κατανοήσουν το σώμα, τα συναισθήματα, τα όρια και τις σχέσεις τους με τους άλλους. Το υλικό του Κέντρου Παιδαγωγικής και Συμβουλευτικής της Λεοντείου Σχολής Αθηνών παρουσιάζει βασικές αρχές και πρακτικές κατευθύνσεις για γονείς και οικογένειες.
- Τι είναι η σεξουαλικότητα;
- Πώς μιλάμε στα παιδιά ανάλογα με την ηλικία τους;
- Τι χρειάζεται να προσέξουμε στην προεφηβεία και την εφηβεία;
- Πώς καλλιεργούμε τον σεβασμό, τα όρια και τη συναίνεση;
- Τι μπορούμε να κάνουμε ως γονείς;
Το σώμα, η ανάπτυξη και ο ρόλος των γονέων
Η σεξουαλικότητα αποτελεί βασικό στοιχείο της ανθρώπινης ταυτότητας και συνδέεται με το σώμα, τα συναισθήματα, την αγάπη, τις σχέσεις, την αυτοεικόνα και τον σεβασμό προς τον εαυτό και τους άλλους. Δεν αφορά μόνο τη βιολογική διάσταση, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο το παιδί αναπτύσσει την αίσθηση του εαυτού του και σχετίζεται με τους γύρω του.
Σε κάθε ηλικιακή φάση, η προσέγγιση χρειάζεται να είναι διαφορετική. Στην προσχολική ηλικία δίνουμε έμφαση στη σωστή ονομασία του σώματος, στην προστασία και στα προσωπικά όρια. Στη σχολική ηλικία μιλάμε περισσότερο για τη φιλία, την αγάπη, τον αυτοσεβασμό και τη διαφορετικότητα. Στην προεφηβεία και την εφηβεία είναι σημαντικό να συζητούμε με σοβαρότητα για τις σωματικές και συναισθηματικές αλλαγές, την αυτοεκτίμηση, τις σχέσεις, τη συναίνεση, την υπευθυνότητα και την ασφάλεια.
Ο ρόλος των γονέων είναι καθοριστικός. Τα παιδιά χρειάζονται ενημέρωση προσαρμοσμένη στην ηλικία τους, χώρο για να εκφράζουν ερωτήματα και ένα ασφαλές πλαίσιο μέσα στο οποίο θα αισθάνονται ότι μπορούν να μιλήσουν χωρίς φόβο, ντροπή ή ενοχή. Παράλληλα, είναι σημαντικό να οριοθετείται η χρήση του διαδικτύου και να ενισχύεται σταθερά το μήνυμα ότι το σώμα τους τούς ανήκει και ότι έχουν δικαίωμα να λένε «όχι» σε κάθε συμπεριφορά που τα κάνει να νιώθουν άβολα ή ανασφαλή.